Opaska dla alergika: jak pomóc innym zareagować przy anafilaksji

Opaska dla alergika jest na tę chwilę, w której sam nie możesz już mówić. Przy ciężkiej reakcji alergicznej, czyli anafilaksji, wszystko dzieje się szybko: pojawia się chrypka, duszność, zawroty głowy. Osoba obok musi wtedy bez tłumaczenia zobaczyć, na co jesteś uczulony, że masz przy sobie adrenalinę i do kogo zadzwonić.

Podstawy się nie zmieniają: adrenalina zawsze przy Tobie, bliscy wiedzą, jak jej użyć, a po podaniu leku zawsze wzywa się pogotowie. Serwis mp.pl radzi, by osoba z anafilaksją nosiła przy sobie adrenalinę i pisemną informację o tym, na co jest uczulona, np. na kartce przy dokumencie tożsamości albo na bransoletce. Poniżej przeczytasz, jak rozpoznać anafilaksję, co powinien zrobić świadek i co wpisać do profilu alarmowego.

Czym jest anafilaksja i jak ją rozpoznać?

Anafilaksja, czyli wstrząs anafilaktyczny, to gwałtowna reakcja całego organizmu na alergen. Portal pacjent.gov.pl wymienia wśród objawów m.in.:

• zawroty głowy i silne osłabienie;
• chrypkę, kaszel, uczucie braku powietrza;
• kołatanie serca;
• nudności, wymioty, ból brzucha;
• nagły spadek ciśnienia: skóra jest blada, chłodna i spocona;
• w końcu utratę przytomności.

Wśród przyczyn to samo źródło wymienia leki (np. penicyliny, aspiryna), pokarmy (np. orzechy, ryby, skorupiaki, mleko), użądlenia owadów i alergeny wdychane z powietrzem. Ostre reakcje uczuleniowe z dusznością to sytuacja, w której dzwonisz pod 999 lub 112.

Co powinien zrobić świadek przy wstrząsie anafilaktycznym?

Pacjent.gov.pl i mp.pl opisują te kroki:

1. Odsuń chorego od czynnika, który wywołał reakcję, np. usuń żądło owada.
2. Podaj adrenalinę domięśniowo w boczną część uda, jeśli chory ma ją przy sobie.
3. Od razu wezwij pogotowie: 112 lub 999.
4. Dobrze jest ułożyć chorego w pozycji leżącej z uniesionymi nogami.
5. Jeśli nie ma poprawy, dawkę adrenaliny można według mp.pl powtarzać mniej więcej co 5–15 minut.

Wielu świadków boi się, że nie wolno im podać leku. Ministerstwo Zdrowia w odpowiedzi opublikowanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich napisało, że autowstrzykiwacz może i powinien podać świadek zdarzenia, niezależnie od kwalifikacji, jeśli wie, kiedy i jak go użyć. Dlatego tak ważne jest, żeby Twoi bliscy to wiedzieli. Zawsze stosuj się też do zaleceń swojego lekarza.

Dlaczego opaska dla alergika pomaga?

Przypadkowy świadek w pierwszej minucie nie wie trzech rzeczy: co Ci jest, czy masz przy sobie adrenalinę i do kogo ma zadzwonić. Może to sprawdzić w Twoim telefonie, jeśli ustawisz kartę medyczną, ale musi wiedzieć, gdzie szukać, a telefon musi być cały i naładowany.

Opaska na nadgarstku od razu rzuca się w oczy. Na opasce ICESCAN widnieją napisy HELP i SCAN ME, kod QR i znak NFC. Pomagający przykłada telefon do opaski albo skanuje kod aparatem. W przeglądarce otwiera się Twoja strona alarmowa z Twoimi danymi i przyciskami do połączenia z kontaktami alarmowymi jednym dotknięciem. Aplikacja nie jest potrzebna, ale telefon osoby skanującej musi mieć internet.

Opaska jest wodoszczelna i nie ma baterii, więc możesz ją nosić pod prysznicem, na basenie i na wakacjach. Jest dostępna w obwodzie 19 i 16 cm.

Co wpisać do profilu przy ciężkiej alergii?

Pisz tak, jakby czytelnik nic nie wiedział o alergii i miał bardzo mało czasu. Dobry układ:

• Alergia, jak najdokładniej. Nie „orzechy”, tylko „orzeszki ziemne i nerkowce, także śladowe ilości”.
• Gdzie jest adrenalina. Na przykład: „Dwa wstrzykiwacze z adrenaliną w przedniej kieszeni plecaka”.
• Krótka instrukcja. „Przy duszności albo chrypce: adrenalina w boczną część uda, potem 112”.
• Inne choroby. Astmę też warto wpisać.
• Leki oraz kontakt do alergologa lub lekarza rodzinnego.
• Do pięciu kontaktów alarmowych, z osobą, do której trzeba zadzwonić najpierw, na górze listy.

Wrażliwe części profilu możesz zabezpieczyć hasłem. Alergię i miejsce, w którym nosisz adrenalinę, zostaw jednak widoczne, bo właśnie to świadek musi wiedzieć od razu. Więcej o tym wyborze przeczytasz w artykule jakie dane alarmowe wpisać.

Alergia w restauracji: o co pytać?

Unijne przepisy wymieniają 14 alergenów, o których trzeba informować konsumentów. Na liście są m.in. zboża zawierające gluten, skorupiaki, jaja, ryby, orzeszki ziemne (arachidowe), soja, mleko, orzechy, seler, gorczyca, nasiona sezamu, dwutlenek siarki i siarczyny, łubin oraz mięczaki. Jak wyjaśnia powiatowa stacja sanitarno-epidemiologiczna, obowiązek dotyczy także restauracji, stołówek, barów i pizzerii, a informacje mają być łatwo dostępne, dobrze widoczne i czytelne.

Mimo to zawsze pytaj, także o danie, które już kiedyś jadłeś, bo przepisy kuchni się zmieniają. Powiedz też osobom przy stole, gdzie masz adrenalinę. To one będą musiały zareagować pierwsze.

Dziecko z ciężką alergią: przedszkole, szkoła, kolonie

Pacjent.gov.pl radzi, by o alergii dziecka powiadomić nauczycieli i opiekunów na wszystkich zajęciach, koloniach i wycieczkach, przekazać im instrukcję postępowania i dać ją także dziecku. Minister Zdrowia wydał też obwieszczenie z zaleceniami dotyczącymi opieki nad uczniami z anafilaksją w szkole, z informacjami o tym, jak reagować i kiedy podać adrenalinę.

Dziecko często bywa jednak tam, gdzie nikt nie zna jego historii: na zajęciach sportowych, na urodzinach u kolegi, w parku rozrywki. Opaska SOS dla dzieci jest elastyczna i trzyma się na rączce, więc opiekun albo inny rodzic może ją zeskanować i od razu do Ciebie zadzwonić. Polecamy ją dzieciom do 7 lat; starszym zwykle lepiej pasuje opaska 16 cm. Jak wybrać opaskę i czego nauczyć dziecko, przeczytasz w artykule opaska z numerem telefonu dla dziecka.

Najczęstsze pytania

Czy każdy alergik musi nosić adrenalinę?

Nie każdy. Pacjent.gov.pl pisze, że osoby ze stwierdzoną anafilaksją zawsze powinny mieć przy sobie adrenalinę, również dzieci, a lek przepisuje lekarz. To lekarz ocenia ryzyko i decyduje, czy wstrzykiwacz jest Ci potrzebny. Porozmawiaj o tym z lekarzem rodzinnym albo alergologiem, zwłaszcza jeśli Twoje reakcje stają się coraz silniejsze.

Jak często sprawdzać wstrzykiwacz z adrenaliną?

Regularnie sprawdzaj datę ważności na opakowaniu i ustaw sobie przypomnienie, zanim lek się przeterminuje. Przy okazji przejrzyj profil alarmowy: czy opis miejsca, w którym nosisz adrenalinę, jest aktualny, a kontakty i leki się zgadzają? Po użyciu wstrzykiwacza poproś lekarza o nowy i popraw profil, jeśli coś się zmieniło.

Czy muszę nosić opaskę, skoro adrenalinę mam zawsze przy sobie?

Adrenalina to lek, a opaska mówi innym, że ten lek masz i gdzie go szukać. Obca osoba nie zacznie sama przeszukiwać Twojej torby. Dlatego najlepiej działają razem. Jeśli nie lubisz nosić niczego na nadgarstku, brelok przy kluczach albo broszka na kurtce też są w miejscach, na które ludzie patrzą.

Czy to działa także przy uczuleniu na użądlenia albo leki?

Tak. Profil alarmowy nie ogranicza się do jedzenia. Sam wpisujesz, na co jesteś uczulony, czy to jad osy, antybiotyk, czy lateks. Dopisz też, co masz przy sobie i co musi wiedzieć ratownik, np. że nie wolno Ci podawać określonego leku. Profil możesz zmienić w każdej chwili.