Wat is NFC? Uitleg over de techniek achter tikken, betalen en scannen

Je gebruikt het waarschijnlijk elke dag zonder erbij stil te staan. Je houdt je bankpas tegen de betaalautomaat of je telefoon tegen het poortje op het station, en het is geregeld. Dat is NFC. Wat is NFC precies, hoe werkt het en hoe veilig is het? Dat lees je hier, in gewone taal.

Het korte antwoord: NFC (Near Field Communication) is een manier waarop twee apparaten draadloos gegevens uitwisselen als je ze tegen of vlak bij elkaar houdt. Het werkt over enkele centimeters, zegt de Betaalvereniging Nederland. Die korte afstand is de bedoeling: er gebeurt pas iets als jij bewust tikt.

Wat is NFC precies?

NFC staat voor Near Field Communication, letterlijk "communicatie in het nabije veld". Het is een vorm van radiocommunicatie, net als wifi en bluetooth, maar dan over een veel kortere afstand. Volgens het NFC Forum, de organisatie achter de standaard, werkt NFC op een vaste frequentie van 13,56 MHz.

In je smartphone zitten daarvoor een kleine antenne en een chip. Aan de andere kant zit een tweede apparaat, zoals een betaalautomaat, een ov-paal of een andere telefoon. Of een NFC-tag: een piepklein chipje met een antenne, verwerkt in een sticker, een pasje, een sleutelhanger of een armband.

Hoe werkt NFC?

Het principe is eenvoudig. Het ene apparaat maakt een klein elektromagnetisch veld. Komt het andere apparaat binnen dat veld, dan kunnen ze gegevens uitwisselen. Daarbij onderscheid je twee rollen:

• Actief: een apparaat met eigen stroom, zoals je telefoon of een betaalautomaat. Het maakt het veld en start het contact.
• Passief: een tag zonder batterij. Hij "slaapt" tot er een actief apparaat in de buurt komt en haalt zijn energie uit het veld van dat apparaat. Het NFC Forum noemt dat ook: één kant kan stroom over de verbinding leveren, zodat de andere kant geen batterij nodig heeft.

Daarom kan een NFC-tag zo klein en plat zijn. Er valt niets op te laden en er is geen batterij die leegraakt.

Drie manieren waarop NFC wordt gebruikt

Het NFC Forum beschrijft drie werkwijzen:

1. Lezen en schrijven: je telefoon leest een tag uit, bijvoorbeeld een sticker met een link.
2. Een pas nadoen: je telefoon of horloge gedraagt zich als een betaalpas of ov-kaart.
3. Apparaat tot apparaat: twee telefoons of apparaten wisselen rechtstreeks gegevens uit als je ze tegen elkaar houdt.

Voor noodinformatie gaat het om de eerste: een telefoon die een tag leest.

Waar kom je NFC tegen in het dagelijks leven?

Vaker dan je denkt. Een paar voorbeelden:

• Contactloos betalen. Met je bankpas, telefoon of horloge. Dat is NFC.
• Inchecken in het ov. Met OVpay check je in en uit met je contactloze bankpas, creditcard of telefoon, op dezelfde manier als contactloos betalen in een winkel.
• Toegangspasjes. Veel pasjes voor een gebouw of een sportschool werken contactloos.
• Tags met een link. Een sticker, kaartje of armband die een webpagina opent als je je telefoon ertegen houdt.

Dat laatste is de toepassing waar dit artikel uiteindelijk over gaat.

Is NFC veilig?

NFC heeft een paar eigenschappen die het in de basis veilig maken. De belangrijkste is de afstand. Volgens de Betaalvereniging Nederland werkt NFC alleen over enkele centimeters. Iemand die aan de andere kant van de kamer staat, kan dus niet zomaar meelezen. Bij betalen met je telefoon komt daar extra beveiliging bij, zoals je vingerafdruk of gezichtsherkenning.

Bij een tag geldt een tweede punt: een tag is zo veilig als wat erop staat. Een tag die alleen een link bevat, geeft ook alleen die link prijs. Wat er daarna gebeurt, hangt af van de webpagina achter de link. Daar zit dus de echte vraag: wie mag wat zien?

Een paar verstandige gewoonten:

• Scan alleen tags waarvan je ongeveer weet waar ze vandaan komen.
• Kijk naar het webadres dat je telefoon opent, net als bij een link in een mail.
• Vul nooit inloggegevens of bankgegevens in op een pagina die je via een onbekende tag hebt geopend.

Wat heeft je telefoon nodig om NFC te lezen?

De meeste smartphones van de afgelopen jaren hebben NFC, maar niet allemaal. Zie je in de instellingen nergens een NFC-optie, dan heeft je telefoon het waarschijnlijk niet. Op een iPhone werkt het lezen van tags bij recente modellen vanzelf. Op Android staat NFC soms uit en zet je het eerst aan in de instellingen.

Waar de NFC-lezer in je telefoon zit, wat je doet als het niet lukt en hoe je het per merk instelt, lees je stap voor stap in een NFC-tag scannen met iPhone of Android. Wil je weten hoe NFC zich verhoudt tot een QR-code, lees dan het verschil tussen NFC en een QR-code.

Hoe werkt NFC bij noodinformatie?

Stel: je valt met de fiets en bent even niet aanspreekbaar. Iemand schiet je te hulp, belt 112 en wil daarna je partner bellen. Je telefoon is vergrendeld. Wie je helpt, weet niet wie je bent of wie gebeld moet worden.

Daar is NFC handig voor. Een kleine tag aan je pols of sleutelbos kan een helper met een gewone telefoon uitlezen, zonder app en zonder je telefoon te ontgrendelen. De tag hoeft zelf geen gegevens te bevatten. Er staat een link op, en die link opent een pagina met wat jij van tevoren hebt ingevuld.

Zo werkt het bij ICESCAN

Een ICESCAN is een armband, sleutelhanger, sticker, broche of dierenpenning met een NFC-chip én een QR-code. Wie hem scant:

1. houdt een telefoon tegen de tag (NFC) of richt de camera op de QR-code;
2. ziet in de browser jouw noodpagina, in het Nederlands, Engels of Spaans, afhankelijk van de taal van zijn telefoon;
3. belt of mailt met één tik een van je contactpersonen (je kunt er tot vijf invullen).

Op de tag zelf staat geen data, alleen een link met een unieke code. Je gegevens staan versleuteld opgeslagen en gevoelige onderdelen kun je afschermen met een wachtwoord. Wie scant, heeft wel internet nodig om je pagina te openen. De chip heeft geen batterij: hij krijgt zijn energie van de telefoon die hem leest, precies zoals hierboven beschreven.

Er is geen app nodig, voor jou niet en voor wie je helpt niet, en er is geen abonnement. Voor elke dag is de zwarte SOS-armband van 19 cm of 16 cm handig. Draag je liever niets om je pols, dan is de SOS-sleutelhanger een alternatief.

Twijfel je wat je op zo'n pagina zet? Lees welke noodgegevens je invult en welke niet. En stel ook de medische ID op je telefoon in: dat is gratis en vult een draagbare tag goed aan. Hoe je bepaalt wie wat ziet, staat in privacy van je medische gegevens.

Veelgestelde vragen

Kan iemand mijn NFC-tag van afstand uitlezen?

Nee, niet van een normale afstand. NFC werkt alleen over enkele centimeters, dus iemand moet zijn telefoon echt vlak bij de tag houden. Bij een tag waarop alleen een link staat, levert uitlezen ook niets anders op dan die link. Wat er achter de link staat, bepaal je zelf op de pagina. Bij ICESCAN kun je gevoelige onderdelen daar afschermen met een wachtwoord.

Gebruikt het lezen van een NFC-tag mobiele data?

Het uitlezen van de tag zelf gaat via NFC en kost geen mobiele data. Pas als de tag een link bevat en je telefoon een webpagina opent, heb je internet nodig, via wifi of mobiele data. Een noodpagina is een gewone webpagina, dus het dataverbruik is vergelijkbaar met het openen van een eenvoudige website.

Wat is het verschil tussen een NFC-chip en een NFC-tag?

De chip is het elektronische onderdeel waarin de informatie staat. Een tag is de chip samen met een kleine antenne, verwerkt in iets wat je kunt vastpakken of opplakken: een sticker, een pasje, een sleutelhanger of een armband. In de praktijk worden beide woorden door elkaar gebruikt. Als iemand vraagt een tag te scannen, bedoelt hij: houd je telefoon tegen dat ding.